As desigualdades creceron con Rajoy e Feijóo no poder convertendo aos españois nos máis pobres de Europa

Cinco anos de favores aos bancos e grandes empresarios en contra aos cidadáns, recesión económica, recortes sociais, sobresaltos, e de malas noticias socavan os cimentos do Estado de benestar traballado nos últimos 60 anos, sendo o sector da Pesca en Galicia onde mais se deixa sentir.

 

 

Según a Plataforma en Defensa do Sector Marítimo Pesqueiro de Galicia e de acordo, a crise económica mal xestionada polo Partido Popular e seus dirixentes golpeou a moitas persoas, que perderon o traballo e deben afrontar crecentes dificultades na vida. Non cabo dúbida de que os problemas materiais inflúen no ánimo e poden provocar estados depresivos, pero está xustificado que na última década disparouse o consumo de antidepresivos” De 30 dose por cada 1.000 habitantes en 2000 a 64 en 2011. Máis do dobre.

 

 

Hai indicios de que a crise puido influír, pero o esaxerado aumento no consumo destes fármacos explícase máis por factores culturais que económicos. Ten que ver cuns valores cada vez máis hedonistas que toleran mal, non xa o sufrimento físico, senón calquera contrariedad na vida. Habendo como hai analgésicos eficaces e seguros, é natural que recorramos a eles ante o máis mínima dor. Pero, é razoable que nos atiborremos de antidepresivos ante o máis mínimo malestar psicolóxico” Non o é.

 

Os fármacos antidepresivos son seguros e eficaces nos casos de trastorno depresivo maior, é dicir, nas depresións endógenas. En cambio, diferentes estudos demostraron que non teñen máis efecto que o dun azucarillo a longo prazo nos trastornos do ánimo de tipo reactivo.

 

Non están indicados, por exemplo, para afrontar unha perda ou para levantar o ánimo tras unha ruptura sentimental, que é para o que moitas veces se recetan. Nestes casos, un bombón sería mellor para o paladar e moito máis barato para o erario público, que é o que paga a factura.

A favor do consumo innecesario xoga a tendencia, estimulada por certa industria farmacéutica, a medicalizar calquera aspecto da vida, incluídos estados de ánimo moi normais como a tristeza, o duelo ou o simple medo a falar en público.

 

Non é casualidade que entre os antidepresivos máis recetados figuren a fluoxetina (o famoso Prozac), que se presentou como a píldora da felicidade, ou a paroxetina (Serotax), que foi obxecto dun lanzamento planetario en Londres como a nova pildora da timidez. Pero coidado, porque cando non está xustificado, o consumo de antidepresivos non só non aporta ningunha mellora, senón que pode provocar apatía e distanciamiento emocional. E a vida está para vivi

 

O consumo de ansiolíticos e de medicamentos para o insomnio empezou a aumentar no ano 2000 coa normalización do seu uso para procesos cotiáns da vida. Pero o crecemento sostido pegou un claro acelerón co inicio da crise. O primeiro ano, entre 2008 e 2009, prescribíronse un 6,5% máis de ansiolíticos. En 2011 (último dato oficial), os españois consumían un 8% máis que ao final da bonanza, segundo un informe da Axencia Española do Medicamento que mostra tamén que o incremento é superior ao de países da contorna como Francia ou Italia. “A crise está tendo un efecto nos problemas de saúde mental, e hai un risco claro de empeoramiento na saúde da poboación xeral”, asegura Benavides, presidente da Sociedade Española de Epidemiología.

 

Si empezamos polo que preocupa ao catedrático Benavides “o aumento dos problemas na saúde mental”, os datos sinalan que as consultas por depresión nos centros de atención primaria aumentaron o 19,4% entre 2007 e 2011; as visitas por síntomas relacionados coa ansiedade xeneralizada, un 8,4%; por trastornos psicosomáticos, un 7,3%, e por problemas de alcoholismo, un 4,6%, segundo unha enquisa da Escola de Saúde Pública e Medicina Tropical de Londres. Ese incremento, afirma Martin McKee, un dos autores do estudo, ten relación coa situación económica. “Ao redor dun terzo dos problemas de saúde mental na poboación atendida por estas desordes pode deberse ao risco combinado do desemprego e as dificultades para pagar a hipoteca”, di. Tamén Eudoxia Gay, presidenta da Asociación Española de Neuropsiquiatría, establece o nexo entre o aumento destas patologías e a situación do país. “As consultas sobre estes problemas son cada vez máis habituais, pero o verdadeiro efecto dos problemas económicos do país na saúde verémolo a longo prazo”,

 

Desde aquel día en que caeu Lehman Brothers “a compañía de servizos financeiros cuxa creba sacudiu os mercados mundiais” e terminou de estalar a burbulla inmobiliaria, España viu como se disparaban as cifras de paro á vez que se recortaba en gasto social “prestaciones por desemprego, educación, sanidade, servizos sociais” de tal xeito que se tardarán dúas décadas en recuperar o nivel de emprego previo a 2008, segundo un recente estudo da consultora PricewaterhouseCoopers, e, en xeral, o nivel de benestar, segundo calcularon fai un ano as ONG Intermón Oxfam, Médicos do Mundo, Unicef e Cáritas. Agora que termina 2013 e as institucións europeas ven xa “fráxiles brotes verdes”, os primeiros síntomas desa recuperación que se prevé lenta e penosa, .

 

A crise levouse por diante millóns de postos de traballo. O número de parados pasou de 2,1 millóns en 2008 a case 6 millóns, máis do 26% da poboación, e España situouse á cabeza de Europa en taxa de desemprego, só superada por Grecia. Ademais, un 37%, os que levan máis de dous anos buscando traballo, perderon a prestación. O INE ten rexistradas agora a 630.000 familias que non reciben ningún tipo de ingresos. Un deterioro xigantesco das condicións de vida que se estende tamén a aqueles que aínda manteñen o seu emprego. Os salarios reais (contando o efecto dos prezos) minguaron un 7% nos últimos tres anos e o PIB real por habitante regresou a niveis de fai unha década.

 

Desde que o castelo de naipes da economía española saltou polo aire en 2008, a taxa de cidadáns en risco de exclusión social e pobreza “é dicir, os que sofren privacións graves ou viven en fogares con traballos esporádicos” subiu do 23% ao 27%, segundo as análises da oficina de estatística europea Eurostat. Nin sequera ter un emprego garante saír do buraco. A chamada “pobreza laboral” “a que coloca baixo ese limiar a quen traballan” pasou de afectar ao 10,8% dos ocupados ao 12,7% entre 2007 e 2010, segundo un informe da Fundación Alternativas

 

A escaseza de recursos é tal que os españois hanse merendado boa parte do seu aforro para financiar o gasto corrente. A taxa de aforro “a porcentaxe de renda que se garda” chegou a baixar ata o 8,2% á pechadura de 2012; o nivel máis baixo desde que o INE iniciou esta estatística (en 2005).

 

A destrución dunha gran masa salarial intermedia xunto cunha peor distribución da riqueza deron ás a outro legado negro: o auxe da desigualdade, sinala o catedrático de Economía Aplicada da Universidade Autónoma de Barcelona Josep Oliver, é unha coz que está golpeando con dureza á clase media. Nacer no norte ou no sur do país ten agora máis importancia, xa que a convergencia rexional retrocedeu entre 2008 e 2012: mentres as comunidades máis ricas (País Vasco, Navarra, Madrid, Cataluña”) aumentaron a súa PIB por habitante con relación á media, as máis pobres (Estremadura, Andalucía…) o empeoran. A primeira, País Vasco, tiña un PIB por habitante en 2008 do 129,7 sobre a media de 100; mentres, Estremadura estaba no 68,4 sobre 100. Son 61 puntos de diferenza entre unha e outra. En 2012, esta brecha acabou en 67,8 puntos. Na análise dos recursos apréciase esta desigualdade. Un exemplo: Navarra dedica 1.400 euros por habitante á sanidade, mentres que a Comunidade Valenciana non chega aos 1.000.

 

A brecha social tamén creceu entre España e os seus socios da UE. A diferenza de ingresos colocou ao país na cuarta posición dos máis desiguais, só superado por Bulgaria, Letonia e Portugal, segundo o coeficiente Gini (un barómetro habitual para medir a desigualdade). Conforme a este indicador, no que 0 é a igualdade absoluta e 100 a desigualdade total, España chegou ao 34 en 2011, o nivel máis alto desde que comezou a estatística (2001) e tres puntos por encima do nivel previo á crise. E aínda que non é o mesmo pobreza que desigualdade, no caso español ambas han ir da man.

 

Un informe do Banco de España sobre a dispersión salarial atribuír a que a destrución de emprego cebouse naqueles situados na parte media e baixa da escala salarial “sobre todo no arranque do declive” e volveu agrandar a brecha entre os empregos de baixa cualificación e os de máis alta, que o boom do ladrillo acurtara.

 

O derrube deixou cicatrices claras como esas. Tamén outros sinais, aínda latentes, pero que non tardarán en asomar, segundo os expertos. Indicadores como os educativos, culturais ou sanitarios “claves no desenvolvemento dun país” necesitan anos para reflectir as variacións.

 

“Nalgúns indicadores, como emprego na construción, estamos a niveis de 1994; noutros, como sanidade ou educación, en 2004 ou 2005. Eu creo que, mirando o conxunto, poderiamos dicir que España retrocedeu a 2003″, di o profesor de Economía da Pompeu Fabra José García-Montalvo. Canto se tardará en recuperar o perdido” “Moito, e dependerá dos medios que se poñan e que se acabe con problemas como a fraude fiscal”, engade. E advirte ademais que quizá algunhas cousas non cheguen a recuperarse nunca, pois foron fugaz produto diso tan irreal que foi a burbulla inmobiliaria.

Os orzamentos públicos destinados a escolas e universidades sufriron un hachazo de 7.300 millóns entre 2010 e os previstos para 2014, unha baixada de máis do 16%. O axuste derivou nunha perda de 21.800 profesores entre os cursos 2010-2011 e 2012-2013. E os educadores que quedan deben abarcar a 191.000 alumnos máis. Iso significa, segundo os expertos, que aqueles alumnos con dificultades ou necesidades especiais reciben menos atención. Son os que máis sofren. Os orzamentos do Goberno para educación compensatoria reducíronse un 68% (116 millóns), o que deixou sen fondos aos programas de reforzo, orientación e apoio. Para os nenos con máis dificultades de aprendizaxe ou en risco de exclusión social é máis complicado seguir cos estudos, como tamén o é para os 20.000 alumnos que, segundo os datos do Ministerio de Educación, quedáronse o curso pasado sen beca en bachillerato, FP ou universidade. Os requisitos de renda son os mesmos, pero fai falta máis nota.

 

Axústelos causan estragos na economía dos fogares con fillos en idade escolar. En moitas casas, apunta Ana Lima, presidenta do Consello Xeral de Traballadores Sociais, non poden costear o comedor e moitos nenos van á escola sen libros de texto. O recorte de 137 millóns nas partidas de material escolar deixou a 1,1 millóns de estudantes sen axudas, di un informe do Defensor do Pobo. Tamén o número de becas de comedor, calculan as asociacións de pais, sufriu un tijeretazo de entre o 30% e o 50%. Esa cifra preocupa aos expertos porque implica que algúns dos menores deixan de tomar a única comida equilibrada que facían.

 

Unha porcentaxe crecente de cidadáns nin sequera son capaces de afrontar o custo da cesta da compra e vense obrigados a recorrer a comedores sociais e a bancos de alimentos. En 2012 atendeuse a 1,5 millóns de persoas, o dobre que en 2009, segundo a Federación Española de Bancos de Alimentos. Tampouco saíron indemnes os hábitos de consumo dos que si poden permitirse acudir ao supermercado. A porcentaxe de persoas que consome froita a diario baixou un 5,4% desde 2007, e un 5,1% os que consumen lácteos a diario, segundo a Enquisa Nacional de Saúde e os datos do Panel de Consumo Alimentario. Ademais, diminuíu o número de cidadáns que consumen peixe habitualmente: agora fano, como moito, dúas veces á semana.

 

A caída é acumulada, pero en só un ano o consumo total de peixe e marisco baixou un 1,2%.

Estes cambios teñen moito que ver co prezo. En 2011, o 41% dos cidadáns consultados polo CIS recoñeceron que cambiaran os seus hábitos de alimentación pola crise. Fixérono, por exemplo, deixando de lado o aceite de oliva, un dos principais protagonistas da dieta mediterránea, que diminuíu desde 2008. A caída acentuouse ademais de 2011 a 2012: nun só ano baixou nos fogares un 3,8%, segundo mostran as estatísticas do Ministerio de Agricultura. As familias trasladan o seu consumo dos alimentos frescos aos preparados, carnes transformadas e bollería industrial. Aínda que os españois comen menos fóra de casa, os locais que menos acusaron a caída foron os de comida rápida. Baixan un 2,4%, fronte ao 5% dos restaurantes.

 

O de elementos efectivos en relación co seu custo e que, si aplícanse adecuadamente, poden axudar a reducir o gasto sanitario global”, indica Antoni Trilla, presidente da Axencia de Calidade e Avaliación da Saúde en Cataluña. Os repuntes destas patologías infecciosas poden ser puntuales. Como a maioría dos indicadores sanitarios, establecer unha causa efecto a curto prazo é complexo, pero os expertos observan de cerca a Grecia. Nese país, os recortes e a situación da poboación derivaron nun incremento abafador de enfermidades como a tuberculosis.

 

O pago polos medicamentos é agora máis alto que fai cinco anos. A reforma sanitaria do Goberno “que ademais deixou sen asistencia normalizada aos estranxeiros en situación irregular” nótase moito. Antes, todos os cidadáns activos pagaban un 40% dos fármacos con receita; agora esa cantidade depende da renda e pode chegar ao 60%. Ademais, por primeira vez, uns 8,5 millóns de pensionistas pagan polas medicinas que ata agora, si llas recetaba o médico, tiñan gratis.

 

O 16,83% dos pensionistas consultados en Madrid pola Federación de Asociacións para a Defensa da Sanidade Pública aseguraron que, debido a problemas económicos, deixaban de comprar algún dos fármacos prescritos; unha porcentaxe que subía ao 27,29% nas unidades familiares con ingresos inferiores a 400 euros por persoa ao mes. José María Martín Moreno, catedrático de Medicina Preventiva e Saúde Pública e experto na OMS, asegura que estes e outros indicadores xa apuntan a que a crise terá un importante efecto no benestar. “Hai que emprender importantes reformas en saúde pública para que os danos non sexan permanentes”, di.

 

Con todo, a directora xeral de Saúde Pública, Mercés Vinuesa, asegura que as alertas dos analistas “tamén internacionais” sobre os efectos da situación económica na saúde réxense “máis polo medo ao impacto” que por unha situación real.

 

“Non hai datos fehacientes de que a crise impacte na saúde”, insiste. Con todo, ese impacto está marcado por todos eses condicionantes sociais que afectan ao benestar da poboación, non só polos recursos do sistema sanitario. E estes, ademais, tampouco son bos. Os orzamentos de sanidade de Goberno e comunidades sufriron un tijeretazo de en torno ao 11%, é dicir, 6.875 millóns desde 2010 “o ano en que empezaron os recortes nesta partida” ata 2013, o equivalente a uns 160 euros ao ano menos por habitante e ano. Un axuste notable para un sistema que, pese a estar entre os máis valorados, levaba anos por baixo da media da OCDE.

 

Unha das partidas máis afectadas foi a destinada a saúde pública e prevención, que caeu un 45%. Isto preocupa extremadamente aos expertos, sobre todo porque desde 2008 incrementáronse algunhas enfermidades infecciosas prevenibles, como as paperas, a tosferina (que en 2008 afectaba a un habitante por cada 100.000, e en 2011, a 7,06) ou o sarampión (que pasou de 0,05 casos a 7,97). “Facer recaer o peso dos recortes nas políticas de prevención é un risco. Estamos falando de elementos efectivos en relación co seu custo e que, si aplícanse adecuadamente, poden axudar a reducir o gasto sanitario global”, indica Antoni Trilla, presidente da Axencia de Calidade e Avaliación da Saúde en Cataluña. Os repuntes destas patologías infecciosas poden ser puntuales.

 

Como a maioría dos indicadores sanitarios, establecer unha causa efecto a curto prazo é complexo, pero os expertos observan de cerca a Grecia. Nese país, os recortes e a situación da poboación derivaron nun incremento abafador de enfermidades como a tuberculosis.

 

Así, xa se aprecia o deterioro nas listas de espera para acudir ao especialista “para o que hai que agardar 59 días de media” ou pasar polo quirófano.

 

En xaneiro deste ano había 51.396 persoas en espera para unha operación en España, un 6,4% máis que seis meses antes. Nese tempo (de xuño de 2012 a xaneiro de 2013), o prazo que os pacientes esperan de media para unha intervención quirúrgica disparouse de 76 días a 100. É o maior incremento rexistrado nun ano desde que en 2004 o Ministerio de Sanidade empezou a rexistrar eses datos. A directora xeral Mercés Vinuesa insiste aquí de novo en que a demora non ten impacto na saúde dos que agardan. “O importante está garantido”, di. Con todo, a esa disminución de recursos humanos séguelle mérmaa de medios materiais.

 

Os hospitais teñen menos camas en funcionamento que fai cinco anos: 3,22 por cada 1.000 habitantes en 2011 fronte ás 3,29 de 2007. E todo indica que o declive será superior cando se computen os datos de 2012. En definitiva, hai menos medios e persoal para a mesma cantidade de usuarios. Ou para máis, porque o envejecimiento e os cambios na dieta e estilo de vida da poboación “o 44,4% levaba unha vida sedentaria fronte ao 39,4% de 2006, segundo a Enquisa Nacional de Saúde” modificaron a radiografía sanitaria. En España, unha de cada seis acodes ten un problema de saúde crónico, moitas das cales son maiores.

 

En 2010, o 7,8% dos fogares con todos os seus membros activos en paro convivían cun maior de 65 anos como principal sustentador. Unha taxa que supera en 3,7 puntos á de 2007 e en 7 á de Reino Unido ou Dinamarca.

 

Os tijeretazos sociais, especialmente na Lei de Dependencia, alimentaron o desamparo dos máis débiles. O número de persoas que reciben estas axudas reduciuse en 12.438 no último semestre, segundo o Observatorio da Dependencia.

 

Axústelos leváronse dunha plumada 283 millóns destinados a esta prestación. Un tijeretazo que se suma ao sufrido polos cuidadores familiares, a quen, ademais de excluírlles da cotización, recortóuselles un 15% a paga. A prestación da Lei de Dependencia está nos ósos. Cada vez é máis difícil recibila ou mantela.

 

As políticas sociais, das que España fixo bandeira antes da crise, convertéronse nun luxo. O que antes era investimento de futuro, agora é gasto superfluo. É o que ocorreu coa innovación, a investigación ou a cultura. O gasto público en investigación e desenvolvemento caeu desde os máis de 9.000 millóns de euros de 2008 aos 6.100 en 2014.

 

“É unha ameaza para o sistema de I D español, construído moitísimo esforzo durante 30 anos, que se tardará unha década ou dúas en recuperar”, advirte José Manuel Fernández, portavoz do colectivo de investigadores precarios. Exemplo desta sangría é a situación do buque insignia da investigación pública. O Consello Superior de Investigacións Científicas (CSIC) tivo que ser este ano rescatado da bancarrota con dúas partidas extra do Goberno por un total de 95 millóns.

 

Miguel Delgado. Presidente de Pladesemapesga

Acerca de Vgomagazine

Revista Online.

Responder

Introduce tus datos o haz clic en un icono para iniciar sesión:

Logo de WordPress.com

Estás comentando usando tu cuenta de WordPress.com. Salir /  Cambiar )

Google photo

Estás comentando usando tu cuenta de Google. Salir /  Cambiar )

Imagen de Twitter

Estás comentando usando tu cuenta de Twitter. Salir /  Cambiar )

Foto de Facebook

Estás comentando usando tu cuenta de Facebook. Salir /  Cambiar )

Conectando a %s

A %d blogueros les gusta esto: